Szczecin jako ośrodek kulturowy i gospodarczy występował w przeszłości w dwóch rolach:

Nadawał poprzez właściwości komunikacyjne Odry całemu jej dorzeczu charakter wspólnoty ekonomiczno-społecznej, zaś poprzez swoje właściwości polityczne stolicy księstwa zachodniopomorskiego był spoiwem prawo- i lewobrzeżnych połaci tego państwa. W X-XI wieku rozwinął się ośrodek rzemieślniczo- handlowy typu miejskiego przekształcony w niezależną republikę kupiecką Stettin, rządzoną przez możnych – jednocześnie kupców piratów i właścicieli ziemskich. Na początku XII wieku opanowany przez książąt pomorskich, od 1212 roku stał się stolicą księstwa zachodniopomorskiego. W końcu X wieku Szczecin w Wolin były – na krótko – grodami granicznymi zachodniej rubieży państwa piastowskiego, a Odra wraz dopływani łączyła w jedną całość geograficzną- ekonomiczną Śląsk, ziemię lubską i Wielkopolskę. Od połowy wieku XIX Szczecin zaczął przekształcać z miasta handlowo-portowego w ośrodek przemysłowy. Obok tradycyjnego przemysłu stoczniowego rozwijał się przemysł papierniczy, budowlany, chemiczny, maszynowy i hutniczy. Miasto stało się największym bałtyckim ośrodkiem portowym. Likwidacja twierdzy w 1873 roku umożliwiła szybki rozwój terytorialny miasta. W 1875-1910 wybudowano nowe dzielnice, powstały zakłady i urządzenia komunalne.